Jaarverslag 2018

1. Inleiding

De Krommerijnder is een trekschuit die een grote invloed heeft gehad op de culturele, sociale en economische ontwikkeling van het Kromme Rijngebied. Vele eeuwen lang heeft de schuit het vervoer verzorgd van mensen en goederen over de Kromme Rijn van Wijk bij Duurstede naar Utrecht en terug. Tussen 1930 en 1935 is het schip verdwenen. In die tijd werd het vervoer overgenomen door vrachtwagens. Die waren sneller en flexibeler inzetbaar.

 

De Stichting Wijkse Projecten heeft in 2010 het initiatief genomen dit schip te herbouwen. Op 19 juli 2013 werd het schip officieel in gebruik genomen en op 30 november overgedragen aan de Stichting Beheer Krommerijnder die sindsdien de exploitatie realiseert.

Van begin april tot eind oktober vaart de Krommerijnder elke zaterdag en zondag om 13.30 uur van Wijk bij Duurstede naar Cothen en terug met maximaal 12 passagiers. In juli en augustus wordt er ook op woensdagmiddag gevaren. Buiten deze reguliere vaarten is de Krommerijnder exclusief te huur voor (thematische) groepsvaarten. Gedurende de ongeveer drie uur durende tocht, inclusief een korte stop in Cothen, kunnen de passagiers van de prachtige natuur en cultuur langs de oevers van de Kromme Rijn genieten.

 

De organisatie en uitvoering van activiteiten, het varen en onderhouden van de schuit en het besturen van de stichting is geheel in handen van een enthousiast team van vrijwilligers.

 

2. Van het bestuur

Het bestuur van de Stichting Beheer Krommerijnder, dat in 2018 geen wijzigingen kende, werd gevormd door Alice Deinum-Teekman (secretaris/communicatie), Arie Kauffman (voorzitter), Dick Velders (schipperscoördinator),  Joop van Os (technische zaken) en Happy Just de la Paisières (penningmeester). Maarten de Wit is als adviseur aan het bestuur toegevoegd, is waarnemend schipperscoördinator, draagt bij in het technisch onderhoud en beheert de website.

 

Het bestuur kwam in 2018 tien keer bijeen. Belangrijke onderwerpen in de vergaderingen waren: de continuïteit van het beheer, de financiën, het onderhoud op korte, midden en lange termijn, het privacybeleid,  de voorbereiding op schippersbijeenkomsten en de winterstalling 2018/2019. Daarnaast is veel energie gestoken, vooral door de secretaris,  in de relatie met het waterschap, het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden,  vooral met het oog op de voorgenomen Utrecht-vaarten.

Met betrekking tot het onderhoud besloot het bestuur alle acht accu’s, omdat een aantal onvoldoende capaciteit leverde en niet meer in aanmerking kwam voor regeneratie, te vervangen door nieuwe. Voorts werd besloten de schuit gedurende het winterseizoen op de kant te zetten in Jachthaven Lunenburg waar een aantrekkelijke korting op het gebruikelijke tarief kon worden bedongen.

 

Ook  in 2018 werden de gebruikelijke schippersbijeenkomsten georganiseerd aan het begin en het einde van het vaarseizoen.

De startbijeenkomst stond vooral in het teken van  het “gelijkzetten van de klokken” met betrekking tot het oefenen, het varen met gasten, bijzonderheden ten aanzien van de schuit, het programma en de routines en  veiligheidsmaatregelen. En, zoals al weer een aantal jaren gebruikelijk, stond het tweede deel van deze bijeenkomst in het teken van de EHBO/reanimatie bijscholing voor de (hulp)schippers onder de deskundige leiding van de enthousiaste docenten van EHBO-vereniging Cothen. Speciale dank zijn wij verschuldigd aan Ruud Muis voor het gebruik van de vergaderruimte van Aegir Marine.

Het vaarseizoen 2018 werd dit keer afgesloten tijdens een gezellige bijeenkomst in Eetcafé Het Molentje in Cothen. Bij die gelegenheid presenteerde Wim van Amerongen zijn pas verschenen boek ’Mijn stad aan het water’. Na afloop van de bijeenkomst kregen alle vrijwilligers als dank voor hun inzet dit rijk geïllustreerde boek met prachtige, vaak ook ontroerende verhalen uit het Wijkse.

 

In oktober stelde het bestuur een eigen privacybeleid, voortkomend uit de sinds eind mei van kracht zijnde Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vast. Tevens stelde het bestuur een zogenoemde “Aanmeldings-/Toestemmingsverklaring” op waarmee alle bij de stichting betrokken vrijwilligers (schippers, vertellers, onderhoudsmedewerkers) de stichting en elkaar toestemming verlenen een aantal privacygevoelige data te gebruiken voor interne registratie en onderlinge communicatie.

Tijdens de afsluitende bijeenkomst in Cothen hebben alle aanwezige vrijwilligers de verklaring ingevuld en ondertekend en ultimo 2018 hadden ook de overige bij de Krommerijnder betrokken vrijwilligers deze noodzakelijke verklaring ingevuld en ondertekend.

 

3. Vaarseizoen

Na een winter onder een dekzeil in het water te hebben gelegen aan de eigen steiger in het Balkengat, is de Krommerijnder eerste paasdag, 1 april, weer in de vaart genomen. Voorafgaand aan het vaarseizoen met passagiers is er een aantal proefvaarten gemaakt om de schuit te testen en schippers en vertellers weer even te laten “proeven” aan de routine.

 

Analyse van de inzet van de Krommerijnder is gebaseerd op de kaartverkoop voor weekendvaarten, verhuur aan groepen door de VVV, beschikbaarstelling door coördinatoren en de gegevens uit het door de schippers per vaart bijgehouden logboek.

De eerste vaart met gasten was dit jaar in het paasweekend van 1 en 2 april. Gedurende het vaarseizoen, begin april tot eind oktober, zijn er totaal 98 vaartochten gemaakt, verdeeld over 31 reguliere vaarten, 51 groepsvaarten en 16 onbetaalde vaarten. Het aantal betaalde vaarten is daarmee iets minder dan in 2017 toen er 31 reguliere vaarten en 56 groepsvaarten waren.

Ook in 2018 werden er in de maanden juli en augustus vaartochten aangeboden op de woensdagmiddag. Het merendeel van de groepsvaarten vond op doordeweekse dagen plaats. De gratis vaarten waren een vorm van tegenprestatie voor sponsors, adverteerders en de inzet van vrijwilligers inclusief het schippersgilde.

 

Gedurende het seizoen zijn er voor het eerst twee zogenoemde Rhijnesteinvaarten georganiseerd. Deze vaarten stonden in het teken van een bezoek aan de tuinen van Ridderhofstad Rhijnestein in Cothen. De gasten werden bij die gelegenheden door of namens kasteelvrouwe Frederique Reigersman ontvangen en rondgeleid door de tuinen en over een deel van het landgoed.

 

Op donderdag 7 juni werden de eerste mandjes kersen met de Krommerijnder vervoerd naar de boomgaard van Theo Vernooij in Cothen. Door de vele uren zon en de hoge temperatuur is de kwaliteit van deze rode lekkernij alleen nog maar beter, verzekerde Vernooij. Aan boord was niet alleen de kersenkoningin en -prinses maar ook Ruud Muis van stadsbrouwerij De Dikke die een vat Dikke Maai meebracht om aan te bieden aan de Cothense  fruitteler. Dikke Maai is een bier dat is gemaakt van sap van de ouderwetse meikers uit de boomgaard.

 

Tijdens de Open Monumentendag op zaterdag 8 september is de Krommerijnder ingezet voor het vervoer van gasten tussen De Pronckheer en de tuin van kasteel Rhijnestein in Cothen.

Op zaterdag 13 oktober werd gestart met de opnames van het docudrama 'Het Langebroeck'. Deze film begint in het jaar 1122 met de toenmalige bisschop van Utrecht. Op deze eerste opnamedag is gebruik gemaakt van de Krommerijnder als trekschuit. Volledig opgetuigd in de sfeer rond 1900 met twee personen er voor die de schuit trekken.

 

Op vrijdag 19 oktober is de Krommerijnder gebruikt bij opnamen voor de eind 2019 uit te zenden serie ‘Vrijheid’. Een pittoreske boerenhoeve in het Limburgse Eijsden is voor Leo Blokhuis het vertrekpunt van het tweede seizoen ‘Achter de Dijken’ onder de titel ‘Vrijheid’. In het spoor van de bevrijders reist hij van het eerste stukje bevrijd Nederland, het uiterste puntje van Limburg, naar het laatste Duitse bolwerk Schiermonnikoog. In deze serie komt de Limes, de noordgrens van het Romeinse Rijk gevormd door de vroegere rivier de Rijn, nu de Kromme Rijn, ook ter sprake.

 

Begin augustus kon er twee weken niet gevaren worden in verband met een te lage waterstand als gevolg van de aanhoudende droogte. Omdat er geen stroming was in de Kromme Rijn kwamen de waterplanten, die normaal door de stroming tegen de bodem gedrukt worden, omhoog waardoor veel van deze planten in de schroef terecht kwamen.

 

Dick Velders en Maarten de Wit zijn de schipperscoördinatoren. Zij hebben de verantwoording voor het inroosteren van de schippers en de hulpschippers, onderhouden het contact met de VVV en houden de boot in conditie. Zij nemen van elkaar de taak waar als één van beiden op vakantie is. Dit verliep ook in 2018 weer probleemloos.

 

Aan boord van de Krommerijnder bevindt zich een logboek. Dat wordt goed bijgehouden door de schippers. Met behulp van de in het logboek genoteerde gegevens kan de penningmeester de statistieken met betrekking tot aantal en soort vaarten, aantal en soort passagiers en de financiën, waaronder de fooienpot, registreren en worden de technische mensen geïnformeerd over de bijzonderheden ten aanzien van de schuit, techniek en elektronica.

 

Het bijeenroepen en informeren van het schippersgilde aan het begin van het seizoen heeft goed gewerkt. Dankzij het voortdurend schenken van aandacht aan de te verstrekken informatie tijdens onder andere schippersbijeenkomsten en in de digitale nieuwsbrief “Schipperstips”, was er tevredenheid bij de passagiers en was het algemene oordeel dat de vaartochten voldeden aan de verwachtingen.

Eind maart en begin april hebben veel schippers en hulpschippers geoefend met het in- en uitvaren van het Balkengat. Dit wordt in 2019 op verzoek herhaald.

In februari hebben de schippers een EHBO/reanimatie cursus gevolgd. Voorts zijn er twee schippersbijeenkomsten geweest waarin informatie werd gedeeld en contacten versterkt.

 

4. Beheer, techniek en onderhoud

Het onderhoudsteam in 2018 bestond aanvankelijk uit een 6-tal vrijwilligers: Ad van der Linden, Peter Post, Dick Velders, Theo Rinkema, Maarten de Wit en Joop van Os.

 

In de bestuursvergadering van november 2017 werd na uitgebreid onderzoek naar een winterstalling besloten de Krommerijnder het winterseizoen 2017/2018 in het Balkengat te laten overwinteren. Gelijktijdig werd besloten een winterdekzeil aan te schaffen om dit mogelijk te maken. Door Hans Vester van de Jachthaven de Lunenburg werd een dekzeil op maat gemaakt.

Het onderhoudsteam heeft het geraamte geconstrueerd om het zeil te kunnen dragen. Het onderhoudsteam had de afspraak gemaakt regelmatig de conditie van de Krommerijnder gedurende de winter te controleren. Dat was niet voor niets, want er ontstond veel vocht onder het zeil. Aanpassingen van het zeil en raamwerk ter verbetering van de ventilatie onder het zeil was daarom noodzakelijk.

 

Medio januari 2018 was er een aantal stevige sneeuwbuien. De sneeuw werd diverse malen van het dekzeil verwijderd.

Tijdens een van die bezoeken werd een sijpelend geluid gehoord bij de voorsteven. Er werd een lek geconstateerd. Dit lek bij de voorsteven aan stuurboord werd met tijdelijke materialen gedicht. Met deze tijdelijke oplossing is vervolgens het gehele seizoen 2018 zonder veel problemen gevaren. Reparatie werd voor het winterseizoen 2018/2019 gepland.

 

Op 21 maart, voor aanvang van het vaarseizoen 2018, werd  met een waterstofzuiger en mankracht de Krommerijnder van binnen schoongemaakt. Zaterdag 24 maart heeft een aantal vrijwilligers meegeholpen aan een schoonmaak actie van de Kromme Rijn.

In april werd een nieuwe vaarboom aangeschaft omdat de oude was gebroken.

 

In juli werd door een van de schippers gerapporteerd dat de bilgenpomp niet goed werkte. Na inspectie bleek dat de vlotterschakelaar defect was. Deze is vervangen en, gezien eerdere problemen met de bilgenpomp, is een reservepompje en vlotterschakelaar in de Krommerijnder gelegd. In het voorkomende geval kan elk lid van het onderhoudsteam direct een defect met de bilgenpomp en/of vlotterschakelaar repareren.

 

In het verdere verloop van het vaarseizoen zijn er geen werkzaamheden verricht. Wel werd in het naseizoen regelmatig via het logboek gerapporteerd dat de motor bij vol gas afsloeg. Dit komt door het veiligheidscircuit in de motorbesturing omdat er teveel stroom wordt getrokken of omdat de spanning onder een kritisch niveau komt.  Ook zou de conditie van de accu’s is een mogelijke oorzaak kunnen zijn. Bij geleidelijk opstarten en gas geven ging het in de regel zonder problemen.

 

Er is voor het einde van het seizoen onderzoek gedaan naar een geschikte winterberging voor seizoen 2018/2019. Ook is stalling in de oude sporthal Vikinghof overwogen, maar de toegang bleek te krap. Een stallingmogelijkheid in de Bosschewaarden viel af door de afstand en andere beperkingen zoals bijvoorbeeld een noodzakelijke investering in een rijdende bok.

Op 30 oktober is de trekschuit uit het water getakeld en vervoerd naar jachthaven de Lunenburg. Hier is een plek gevonden in een open loods die in ieder geval bescherming biedt tegen inregenen. Naast een welkome tegemoetkoming in de kosten van de stalling, kan er ook een beroep worden gedaan op materialen en specifieke kennis die op de jachthaven aanwezig zijn.

Na het uit het water takelen zijn de accu’s door Divaco getest. Twee daarvan werden defect bevonden. Vervangen van twee accu’s is geen optie omdat het pakket in serie staat en de nieuwe accu’s dan door de oude negatief worden beïnvloed.  Het bestuur besloot tot het vervangen van het totale accupakket. Nadat bij meerdere leveranciers was geïnventariseerd werd gekozen voor Regbat in Hoofddorp. Deze specialist kan een voordelig accupakket leveren, geeft twee jaar garantie en biedt de mogelijkheid van regeneratie.

 

De Krommerijnder werd grondig schoon gemaakt met een speciaal daarvoor aangeschafte waterstofzuiger. Voorts werden er plannen gemaakt voor een grondige onderhoudsbeurt in het voorjaar 2019.

 

Inmiddels is het onderhoudsteam goed versterkt en bestaat nu uit de volgende vrijwilligers: Martin Botman, Harm Otter, Jos Nollet, Drees Klaassen, Bert Stuart, Peter Post, Ad van der Linden, Maarten de Wit, Dick Velders en Joop van Os.

 

5. Samenwerking

VVV

De contacten met de VVV verliepen in 2018 naar volle tevredenheid. Zowel telefonisch als via de e-mail kan door beide partijen snel worden gecommuniceerd en kunnen aanvragen worden kortgesloten.

Wekelijks stuurt de VVV een overzicht van de geboekte vaarten. De coördinator stuurt dit door naar de ingeroosterde schipper en hulpschipper.

Ook heeft er  in 2018 een paar keer overleg op bestuurlijk niveau plaatsgevonden waarin de voortgang van de samenwerking werd besproken en zaken als planning op langere termijn en tariefontwikkeling aan bod kwamen.

 

Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden

Vooral in de tweede helft van 2018 is er regelmatig overleg geweest met vertegenwoordigers van het Hoogheemraadschap.

Het uitvoeren van geplande Utrechtvaarten dat jaar bleek uiteindelijk om diverse redenen niet mogelijk.

Vervolgens is in nauwe samenspraak met het waterschap onderzocht in hoeverre de zo gewenste Utrechtvaarten in 2019 tot stand zouden kunnen komen. Dat heeft eind 2018 geleid tot een concept overeenkomst met het waterschap waarin toestemming voor een viertal vaarten wordt verleend onder de voorwaarde dat de Stichting Beheer Krommerijnder met haar vrijwilligers voorziet in de sluisbediening bij Cothen en Werkhoven. Een daarvoor dienende opleiding “sluisbediening”, te verzorgen door het waterschap, is als onderdeel van de overeenkomst opgenomen.

Afronding en ondertekening van de definitieve overeenkomst en opleiding sluisbediening zijn voor het eerste kwartaal 2019 voorzien.

 

6. Pr en communicatie

Het voornemen een communicatieplan op te zetten kon in 2018 nog niet worden gerealiseerd. Het ontbreken van de daarvoor gewenste deskundigheid is daar mede oorzaak van. Ondanks dit gemis heeft het ook in 2018 niet ontbroken aan reclame en publiciteit rondom de Krommerijnder. Posters en folders werden in ruime mate verspreid bij campings, bungalowparken, horeca en andere toeristisch interessante plekken in het Kromme Rijngebied en op de Heuvelrug. Het delen van Facebook berichten door onder andere de VVV en particuliere volgers speelt daarbij nog altijd een belangrijke rol.

 

Begin januari  zijn de vrijwilligers met een beknopt infobulletin op de hoogte gesteld van lopende bestuurszaken. Het alom gewaardeerde informatiebulletin “Schipperstips” voor de vrijwilligers verscheen in 2018 zes maal. De nieuwe rubriek “uit de bestuursvergadering”, waarin de vrijwilligers worden geïnformeerd over zaken die het bestuur bezighouden en besluiten die zijn genomen, werd goed ontvangen. Redactie en verzending van “Schipperstips” is in goede handen van Alice Deinum-Teekman.

 

Van de in 2016 voor het eerst verschenen informatiebrochure “met de Krommerijnder … een erva(a)ring rijker”, samengesteld door Happy Just de la Paisières, werden tegen het einde van het vaarseizoen de laatste exemplaren van de tweede bijgewerkte  druk verkocht. Het boekwerkje, dat tegen een bescheiden vergoeding door opstappers kan worden aangeschaft, biedt zeer lezenswaardige informatie over (de geschiedenis van) Wijk bij Duurstede, de Kromme Rijn en de Krommerijnder. Dat de van foto’s en tekeningen voorziene brochure nog altijd als een waardevolle aanvulling op de verhalen van de schippers mag worden beschouwd, blijkt wel uit de goede verkoopcijfers. Reden genoeg voor het bestuur om te besluiten Happy Just te vragen gedurende de winterperiode een derde bijgewerkte druk voor te bereiden.

 

7. Medewerkers/vrijwilligers

De Stichting Beheer Krommerijnder wordt bestuurd en bestierd door vrijwilligers.

 

Per 1 januari 2018 bestond het bestuur van de Stichting Beheer Krommerijnder uit een vijftal personen, te weten: Alice Deinum-Teekman (secretaris/communicatie), Arie Kauffman (voorzitter), Dick Velders (schipperscoördinator),  Joop van Os (technische zaken) en Happy Just de la Paisières (penningmeester). Maarten de Wit ondersteunt het bestuur als adviseur.

Het bouw- en onderhoudteam bestond in 2018 uit de volgende vrijwilligers: Ad van der Linden, Peter Post, Dick Velders, Theo Rinkema, Maarten de Wit en Joop van Os. Laatstgenoemde, tevens bestuurslid, draagt ook zorg voor de coördinatie en link met het bestuur.

 

Bij aanvang van het vaarseizoen telde het schippersgilde 24 (hulp)schippers, te weten: Adrie Bakkers, Albert van Putten, Alice Teekman, Anton Rekké, Arie Kauffman, Dick Velders, Gerard Strien, Giel van Lunsen, Hans Brouwer, Happy Just de la Paisières, Henk Muis , Jan Christiaans, Jan Kemink, Joop van Os, Leny van Loon, Krijn Bok, Maarten de Wit, Piet van der Wiel, Peter Post, Ruud Waltman, Teus Visee, Theo Rinkema, Willem Metz  en Wim Bodewes.

Gedurende en na het seizoen werd op eigen verzoek afscheid genomen van Adri Bakkers, Anton Rekké, Hans Brouwer, Leny van Loon, Teus Visee en Wim Bodewes.

In de loop van het seizoen hebben Atie Klaver, Bert Stuart, Drees Klaassen, Hans Melkert, Harm Otter, Inge de Beukelaar, Jacob Huizinga, Jos Nollet en Paul Gevaerts, als aankomend (hulp)schipper gemeld.

 

In mei werd het bestuur geconfronteerd met het overlijden, na een tragisch ongeval gedurende zijn vakantie, van oud-schipper van het eerste uur Teus de Jong.

 

8. Financiële zaken

Ondanks beduidend minder vaarten in de gebruikelijke topmaand augustus, is er toch een mooi resultaat gerealiseerd. Zowel in het aantal vaarten als in omzet. De zeer lage waterstand in de Kromme Rijn noodzaakte reeds geplande groepsvaarten en reguliere weekendvaarten gedurende enkele weken in augustus te annuleren.